Da li ste znali?
Kratke istorijske zanimljivosti iz domaće i strane prošlosti.
Strana istorijaRimski car koji je nastupao kao gladijator
Umesto da vlada iz senata, car Komod je stotine puta silazio u arenu da se bori kao gladijator — uveren da je sam bog Herkul u ljudskom telu.
21. jul 2026.
Strana istorijaKraljica koja je vladala Engleskom samo devet dana
Lejdi Džejn Grej postala je engleska kraljica po tuđoj zamisli, vladala devet dana, a život izgubila pre nego što je napunila sedamnaest godina.
21. jul 2026.
Domaća istorijaPrvi srpski igrani film zvao se — Karađorđe
Petnaest godina posle prvih filmskih snimaka Beograda, Srbija je dobila i svoj prvi pravi igrani film — o ocu koji je tu istu državu stvorio.
21. jul 2026.
Strana istorijaPapa koji je sudio mrtvom papi
U januaru 897. godine, iskopan je leš pape starog devet meseci, obučen u papske haljine i izveden pred sud. Da, zaista se dogodilo.
21. jul 2026.
Domaća istorijaLegenda o Tesli, Edisonu i propuštenoj Nobelovoj nagradi
Novine su 1915. javile da će Tesla i Edison podeliti Nobelovu nagradu za fiziku. Nagradu na kraju nije dobio nijedan od njih — a priča o tome zašto prepričava se već čitav vek.
21. jul 2026.
Domaća istorijaSrpski tobdžija prvi je u istoriji oborio avion topom
Radoje Ljutovac, artiljerac iz okoline Kragujevca, pogodio je 30. septembra 1915. neprijateljski avion iz topa — što se smatra prvim takvim podvigom u svetskoj istoriji.
14. jul 2026.
Strana istorijaU Holandiji je jedna lukovica lale vredela koliko kuća
Tridesetih godina 17. veka Holandiju je zahvatila „tulipomanija" — pomama za lalama u kojoj su najređe lukovice dostizale cenu raskošnih kuća u Amsterdamu.
13. jul 2026.
Strana istorijaAjfelov toranj trebalo je da bude srušen posle 20 godina
Simbol Pariza podignut je 1889. kao privremena atrakcija za Svetsku izložbu — a od rušenja ga je spasla... radio-antena.
12. jul 2026.
Strana istorijaAlbertu Ajnštajnu ponuđeno je da bude predsednik države — pa je odbio
Najslavniji naučnik sveta dobio je 1952. godine zvaničnu ponudu da postane predsednik Izraela. Odgovorio je da za taj posao — nije dorastao.
12. jul 2026.
Strana istorijaAntikitera mehanizam — kompjuter star dve hiljade godina
Grčki ronioci su 1901. godine iz olupine broda izvukli grumen bronze koji se ispostavio kao najsloženija mašina antičkog sveta.
12. jul 2026.
Domaća istorijaBeograd je jedan od najosvajanijih gradova na svetu
Procenjuje se da je oko beogradske tvrđave vođeno više od sto bitaka, a da je grad iz temelja rušen na desetine puta — pa se uvek iznova podizao.
12. jul 2026.
Domaća istorijaPrvu savezničku pobedu u Prvom svetskom ratu izvojevala je Srbija
Dok su se velike sile tek zagrevale za rat, srpska vojska je avgusta 1914. na Ceru nanela prvi poraz jednoj velikoj sili — i zadivila ceo svet.
12. jul 2026.
Domaća istorijaSrpska himna nastala je za pozorišnu predstavu
'Bože pravde' prvi put je otpevana 1872. godine na sceni Narodnog pozorišta, kao završna pesma jednog komada — a muziku je napisao Slovenac.
12. jul 2026.
Domaća istorijaĆele-kula u Nišu — spomenik kakav ne postoji nigde u svetu
Posle boja na Čegru 1809. godine Turci su od lobanja srpskih ustanika sazidali kulu — koja je vremenom postala simbol slobode, a ne pokornosti.
12. jul 2026.
Strana istorijaKada su ga pirati oteli, Cezar je tražio veći otkup
Mladi Julije Cezar smejao se gusarima koji su za njega tražili 20 talanata — i sam ponudio 50. A onda im je, kroz šalu, obećao ono što će zaista i učiniti.
12. jul 2026.
Domaća istorijaSrbija je dobila prvu ženu lekara još 1879. godine
Draga Ljočić morala je da studira u Švajcarskoj, jer žene u Srbiji nisu smele na univerzitet — a onda se vratila i celog života lečila one koje niko drugi nije hteo.
12. jul 2026.
Domaća istorijaMala elektrana kod Leskovca ušla je u istoriju svetske tehnike
Hidroelektrana Vučje iz 1903. godine, koju je podigao profesor Đorđe Stanojević, danas se nalazi na listi IEEE prekretnica — uz izume koji su promenili svet.
12. jul 2026.
Strana istorijaKrivi toranj u Pizi bio je kriv i pre nego što je završen
Najpoznatija građevinska greška na svetu naginjala se već kod trećeg sprata — a spasilo ju je to što su graditelji na sto godina digli ruke od nje.
12. jul 2026.
Domaća istorijaLepenski Vir je stariji od egipatskih piramida — za nekoliko hiljada godina
Dok su piramide u Gizi građene pre oko 4.500 godina, na obali Dunava u Đerdapu ljudi su živeli u planski uređenom naselju još pre više od 8.000 godina.
12. jul 2026.
Strana istorijaKralj koji je vladao dvadeset minuta
Luj XIX drži svetski rekord koji niko ne želi — najkraću vladavinu u istoriji, kraću od jednog školskog časa.
12. jul 2026.
Strana istorijaMamuti su još živeli kada su građene piramide
Dok su egipatski radnici slagali kamene blokove Keopsove piramide, na jednom ostrvu na severu sveta i dalje su hodali pravi pravcati mamuti.
12. jul 2026.
Domaća istorijaMarko Kraljević je zaista postojao — ali drugačiji nego u pesmama
Najveći junak srpskih epskih pesama bio je stvarna istorijska ličnost — kralj koji je vladao iz Prilepa i poginuo daleko od Šarca i buzdovana iz legende.
12. jul 2026.
Domaća istorijaMihailo Petrović Alas — svetski matematičar sa ribarskom dozvolom
Osnivač srpske matematičke škole bio je i majstor ribarskog zanata, koji je sa dunavskih voda odlazio pravo na svetske kongrese.
12. jul 2026.
Domaća istorijaNajstarija srpska knjiga ima više od 840 godina
Miroslavljevo jevanđelje nastalo je oko 1180. godine — a do danas je preživelo turska osvajanja, svetske ratove i povlačenje preko albanskih planina.
12. jul 2026.
Strana istorijaNajduži rat u istoriji trajao je 335 godina — bez ijednog metka
Holandija i malena engleska ostrva Sili formalno su bili u ratu od 1651. do 1986. godine. Niko nije poginuo, niko nije ni pucao — jer su svi zaboravili da rat postoji.
12. jul 2026.
Strana istorijaMačak Sem preživeo je potapanje tri ratna broda
Crno-beli brodski mačak sa nemačkog bojnog broda Bizmark preživeo je 1941. godine tri potonuća zaredom — i ušao u legendu kao 'Nepotopivi Sem'.
12. jul 2026.
Strana istorijaNeron je 'pobedio' na Olimpijskim igrama iako je ispao iz kočije
Rimski car je 67. godine učestvovao u trci desetoprega na Olimpijskim igrama, pao sa kočije i nije ni završio trku — a sudije su ga ipak proglasile pobednikom.
12. jul 2026.
Strana istorijaUniverzitet u Oksfordu stariji je od Asteškog carstva
Kada su Asteci tek osnivali svoju prestonicu Tenočtitlan, u Oksfordu se predavalo već više od dva veka.
12. jul 2026.
Domaća istorijaČuveni Orijent ekspres prolazio je kroz Srbiju
Najslavniji voz u istoriji, onaj iz romana Agate Kristi, na putu od Pariza do Carigrada saobraćao je preko Beograda i Niša.
12. jul 2026.
Strana istorijaLondon je 1814. godine poplavilo — pivo
Kada je u jednoj londonskoj pivari pukla džinovska kaca, ulicama je pojurio talas od više od milion litara piva, rušeći zidove pred sobom.
12. jul 2026.
Domaća istorijaRimski bunar na Kalemegdanu — koji nije ni rimski, ni bunar
Najtajanstvenija građevina Beogradske tvrđave nosi ime koje je dvostruko pogrešno.
12. jul 2026.
Domaća istorijaSretenjski ustav — srpski ustav ispred svog vremena
Ustav iz 1835. godine bio je među najslobodoumnijim u tadašnjoj Evropi — toliko da su ga velike sile oborile posle svega pedesetak dana.
12. jul 2026.
Domaća istorijaDan kada se srpska zastava vijorila nad Belom kućom
U leto 1918. godine američki predsednik naredio je nešto što se nije dogodilo ni pre ni posle — da se nad Belom kućom podigne zastava druge države: srpska.
12. jul 2026.
Strana istorijaStogodišnji rat trajao je — 116 godina
Najpoznatiji 'stogodišnji' sukob u istoriji, rat Engleske i Francuske, trajao je od 1337. do 1453. godine, uz duge predahe i primirja.
12. jul 2026.
Strana istorijaRat u kome je jedina žrtva bila — svinja
Amerika i Britanija su 1859. godine zamalo zaratile oko jedne svinje koja je prekopavala tuđi krompir.
12. jul 2026.
Domaća istorijaTopovi od trešnjevog drveta
Srpski ustanici 1804. nisu imali artiljeriju — pa su topove pravili od izdubljenih trešnjevih stabala.
12. jul 2026.
Strana istorijaVikinzi su stigli u Ameriku 500 godina pre Kolumba
Lejf Erikson doplovio je do obala Severne Amerike oko 1000. godine — a arheolozi su u 20. veku pronašli i dokaz: vikinško naselje na Njufaundlendu.
12. jul 2026.
Domaća istorijaSrpski despot bio je vitez reda po kome je Drakula dobio ime
Despot Stefan Lazarević primljen je 1408. godine među prve vitezove Zmajevog reda — istog onog po kome će otac čuvenog Drakule poneti nadimak Drakul.
12. jul 2026.
Domaća istorijaKafana koja se zove — znak pitanja
Najstarija beogradska kafana ime je dobila slučajno: znak „?“ okačen je privremeno, pre više od sto trideset godina, i tako je ostalo do danas.
10. jul 2026.
Strana istorijaKralj koji je kaznio more sa 300 udaraca bičem
Kada mu je oluja uništila mostove preko Helesponta, persijski kralj Kserks naredio je da se more išiba i okuje u lance.
10. jul 2026.
Strana istorijaGrad koji nije mogao da prestane da igra
U Strazburu je 1518. godine jedna žena počela da pleše nasred ulice — i nije stala danima. Za mesec dana igralo je već na stotine ljudi, a niko nije znao zašto.
10. jul 2026.
Strana istorijaRat koji je Australija izgubila — od ptica
Godine 1932. australijska vojska krenula je s mitraljezima na 20.000 emua. Posle mesec dana borbe, vojnici su se povukli — a emui su ostali.
10. jul 2026.
Domaća istorijaZemlja u kojoj se rodilo sedamnaest rimskih careva
Na tlu današnje Srbije rođeno je čak sedamnaest rimskih careva — među njima i Konstantin Veliki. Više careva iznedrila je samo Italija.
10. jul 2026.
Strana istorijaGodina u kojoj je nestalo deset dana
U oktobru 1582. ljudi su legli da spavaju 4. oktobra — a probudili se 15. oktobra. I to nije bila greška.
8. jul 2026.
Strana istorijaKleopatra je živela bliže nama nego izgradnji piramida
Kada je poslednja egipatska kraljica zavodila Cezara, Keopsova piramida već je bila starija od dve i po hiljade godina.
8. jul 2026.
Domaća istorijaMilunka Savić — najodlikovanija žena u istoriji ratovanja
Srpska seljanka koja je u Prvi balkanski rat otišla umesto brata, a iz Velikog rata izašla sa više odlikovanja nego ijedna žena pre ili posle nje.
8. jul 2026.
Domaća istorijaBeograd je gledao film samo šest meseci posle Pariza
Juna 1896. Beograđani su u kafani na Terazijama gledali pokretne slike — među prvima u svetu.
8. jul 2026.
Domaća istorijaKod Beograda je cvetao grad — hiljadama godina pre piramida
Dok Egipat još nije ni sanjao faraone, na obali Dunava kod današnje Vinče postojalo je jedno od najrazvijenijih naselja Evrope.
8. jul 2026.
Strana istorijaNajkraći rat u istoriji trajao je 38 minuta
Anglo-zanzibarski rat 1896. godine počeo je tačno u 9 sati ujutru — a završio se pre pola deset.
8. jul 2026.
Domaća istorijaNikola Tesla i njegovi golubovi
U poznim godinama Tesla je svakodnevno hranio golubove u Njujorku i tvrdio da je jednu belu golubicu voleo „kao što čovek voli ženu“.
1. jul 2026.
Strana istorijaZašto Napoleon nije bio nizak čovek
Jedan od najraširenijih istorijskih mitova nastao je zbog razlike između francuskog i engleskog inča.
15. jun 2026.