Beograd je jedan od najosvajanijih gradova na svetu

Malo koji glavni grad u Evropi ima tako burnu prošlost kao Beograd. Istoričari procenjuju da je oko grada na ušću Save u Dunav vođeno više od sto bitaka i da je rušen i paljen na desetine puta — a on se svaki put iznova podizao, po čemu je i dobio nadimak “grad koji ne umire”.

Zašto su ga se svi otimali

Odgovor je jednostavan: položaj. Beograd stoji na mestu gde se sudaraju veliki putevi između istoka i zapada, tamo gde se Panonska nizija spušta na Balkan, a dve velike reke sastaju u jednu. Ko drži Beograd, drži kapiju između dva sveta — pa se kroz njegovu istoriju ređaju Kelti, Rimljani, Huni, Avari, Sloveni, Vizantinci, Bugari, Ugri, Srbi, Turci i Austrijanci.

Prvi utvrđeni grad na ovom mestu podigli su Kelti u 3. veku pre nove ere. Rimljani su ga preuzeli i nazvali Singidunum, a u njemu je vekovima logorovala cela jedna legija — IV Flavijeva. Huni Atile sravnili su ga sa zemljom 441. godine, vizantijski car Justinijan ga je obnovio, i tako u krug, vek za vekom. Slovensko ime “Beograd” — beli grad — prvi put se pominje 878. godine, u pismu pape Jovana VIII.

Zašto zvona zvone u podne

Jedna od najslavnijih epizoda odigrala se 1456. godine, kada je sultan Mehmed II Osvajač — isti onaj koji je tri godine ranije zauzeo Carigrad — opseo Beograd sa ogromnom vojskom. Hrišćanska Evropa je strepela, a papa je naredio da se u svim crkvama u podne zvoni i moli za branioce grada. Kada je opsada, na opšte zaprepašćenje, odbijena, podnevna zvonjava ostala je kao spomen na tu pobedu — i po jednom tumačenju, crkvena zvona širom sveta i danas zvone u podne upravo zbog odbrane Beograda.

Turci su grad ipak osvojili 1521. godine, pod Sulejmanom Veličanstvenim. U naredna tri veka Beograd je više puta prelazio iz turskih u austrijske ruke i nazad — osvajali su ga Eugen Savojski i Laudon, a svaka smena gospodara značila je nova razaranja i novo zidanje.

Grad-feniks

Ni dvadeseti vek nije ga štedeo. U Prvom svetskom ratu Beograd je bio prva evropska prestonica koja se našla na udaru, granatiran već prvih dana rata. U Drugom svetskom ratu doživeo je dva strašna bombardovanja — nemačko aprila 1941. i savezničko 1944. godine.

A ipak, svaki put se podizao. Kalemegdanska tvrđava, na kojoj se danas mirno šeta i gleda ušće, čuva u svojim bedemima slojeve rimskih, vizantijskih, srpskih, turskih i austrijskih zidina — jedan preko drugog, kao godovi drveta. Zato, kada sledeći put stanete na Kalemegdan, znajte: stojite na jednom od najosvajanijih mesta na planeti, i na gradu koji je sve to nadživeo.