Kralj Petar I Karađorđević

Kada je 1915. godine srpska vojska krenula u strašno povlačenje preko albanskih planina, među promrzlim vojnicima išao je i sedamdesetjednogodišnji starac — na volovskim kolima, a delom puta i peške. Bio je to njihov kralj. Zbog takvih trenutaka Petar I Karađorđević ostao je upamćen kao “kralj oslobodilac” — vladar koga je narod istinski voleo.

Unuk vožda, đak Evrope

Petar je rođen 1844. godine u Beogradu, kao unuk vožda Karađorđa. Kada su se Obrenovići vratili na presto, porodica je morala u izgnanstvo — i Petar će van Srbije provesti gotovo pola veka. To vreme nije protraćio: završio je čuvenu francusku vojnu akademiju Sen-Sir, borio se u francusko-pruskom ratu, a na srpski je preveo knjigu “O slobodi” engleskog filozofa Džona Stjuarta Mila. Kada je 1875. buknuo ustanak u Bosni, pridružio se ustanicima pod tajnim imenom — Petar Mrkonjić.

Kralj koji je poštovao ustav

Na presto je došao 1903. godine, posle Majskog prevrata u kome je ubijen poslednji Obrenović, kralj Aleksandar. Imao je tada pedeset devet godina — i jednu naviku neobičnu za vladare: da poštuje pravila. Zakleo se na ustav i zaista vladao kao ustavni kralj, ne mešajući se u rad vlade i skupštine. Godine njegove vladavine ostale su upamćene kao “zlatno doba” srpske demokratije — vreme slobodne štampe, jakih stranaka i naglog napretka.

Starac sa svojom vojskom

Poslednje decenije Petrovog života bile su godine velikih ratova. U balkanskim ratovima Srbija je oslobodila Kosovo i Makedoniju, a u Prvom svetskom ratu izdržala udar mnogo moćnije Austrougarske. Ostareli kralj je još 1914. preneo vladarske poslove na sina Aleksandra, ali je odbio da napusti vojsku: obilazio je rovove, a 1915. sa svojim vojnicima prešao albanske planine. Dočekao je da 1918. postane prvi kralj nove države — Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Umro je 1921. godine, a sahranjen je na Oplencu, u crkvi koju je sam podigao.