Nadimak koji je nosio čitav život — Karađorđe, “crni Đorđe” — dobio je, prema predanju, zbog tamnog tena i mrke, ćutljive naravi. Pod tim imenom ušao je u istoriju kao vođa prve moderne srpske revolucije.
Od stočara do vojskovođe
Pre nego što je postao vožd, Đorđe Petrović je bio trgovac stokom i iskusni vojnik — služio je u austrijskoj vojsci tokom rata protiv Turaka krajem 18. veka, gde je stekao vojno iskustvo koje će mu kasnije dobro doći. Bio je poznat po strogosti i po tome da odluke, jednom donete, sprovodi bez kolebanja — osobina koja mu je donela poštovanje, ali i strah saboraca.
Vožd ustanka
Kada su srpski prvaci februara 1804. tražili vođu za ustanak protiv dahija, izbor je pao na njega — delom zbog vojnog iskustva, delom zbog ugleda u svom kraju. Pokazao se kao sposoban komandant: pod njegovim vođstvom, ustanička vojska je za samo nekoliko godina od slabo naoružane seljačke bune prerasla u ozbiljnu silu koja je 1806. oslobodila Beograd.
Karađorđe nije bio samo vojskovođa — pokušao je i da postavi temelje državne uprave, sa Praviteljstvujuščim sovjetom kao neka vrsta vlade ustaničke Srbije.
Pad i tragičan kraj
Kada je 1813. godine osmanska vojska u velikom broju krenula da uguši ustanak, odbrana se raspala i Karađorđe je, zajedno sa mnogim vođama, pobegao preko Save u Austriju. Ustanak koji je vodio devet godina završio se, na prvi pogled, porazom.
Njegov povratak u Srbiju 1817. godine bio je tajan i kratkotrajan — ubijen je gotovo odmah po dolasku, po nalogu kneza Miloša Obrenovića, koji se u međuvremenu izborio za vlast u obnovljenoj, autonomnoj Srbiji. Rivalstvo između porodica Karađorđević i Obrenović, započeto tom tragedijom, obeležiće srpsku istoriju sve do 20. veka.
Izvori i literatura
- R. Ljušić, Vožd Karađorđe, Beograd 2003.
- V. Ćorović, Istorija Srba, Beograd 1989.